Η κάμερα ανεβαίνει αργά πάνω από τον Αργολικό κόλπο και το πρώτο πράγμα που αποκαλύπτεται δεν είναι μια πόλη, είναι μια γεωγραφία. Ένας βράχος που βγαίνει μέσα στη θάλασσα, ένα φρούριο στημένο σαν φρουρός σε ύψος 216 μέτρων και, ανάμεσά τους, ένα νησάκι με τείχη που μοιάζει να επιπλέει.
Το Ναύπλιο, η πόλη που έγινε η πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, βλέπεται από ψηλά με έναν τρόπο που σπάνια προσφέρεται στο επίπεδο του δρόμου: ως ένα σύστημα οχυρώσεων που μιλάει για αιώνες πολιορκιών, εμπορίου και επιβίωσης.
Το Παλαμήδι και η μαθηματική ακρίβεια μιας οχύρωσης
Στην κορυφή του ομώνυμου λόφου, το Παλαμήδι δεν είναι απλά ένα κάστρο, είναι ένα σύστημα. Οκτώ αυτοτελείς προμαχώνες, ο καθένας ικανός να λειτουργήσει ανεξάρτητα σε περίπτωση που οι υπόλοιποι έπεφταν, σχηματίζουν μια οχύρωση που οι Βενετοί ολοκλήρωσαν σε μόλις τρία χρόνια, από το 1711 έως το 1714. Η ταχύτητα της κατασκευής δεν ήταν τυχαία: η Δημοκρατία της Βενετίας έβλεπε την οθωμανική απειλή να πλησιάζει και χρειαζόταν ένα οχυρό που θα έκλεινε ερμητικά τον έλεγχο του Αργολικού κόλπου.
Από αέρος, αυτή η λογική αποκαλύπτεται καθαρά. Οι προμαχώνες, με ονόματα όπως Αχιλλέας, Μιλτιάδης και Θεμιστοκλής (ονομασίες που δόθηκαν αργότερα, στα χρόνια της ελληνικής διοίκησης), διατάσσονται γύρω από τον λόφο σαν δαχτυλίδι, καλύπτοντας κάθε γωνία θέασης προς τη θάλασσα και την ξηρά. Η δαιδαλώδης διάταξη στενών διαδρόμων, κλιμακοστασίων και εσωτερικών αυλών που μπερδεύει τον επισκέπτη στο έδαφος, από ψηλά αποκτά μια λογική σχεδόν μηχανική, μια αρχιτεκτονική σκέψη φτιαγμένη για να καθυστερεί κάθε εισβολέα βήμα προς βήμα.
Σήμερα, η πρόσβαση γίνεται είτε μέσω ασφαλτοστρωμένου δρόμου που οδηγεί ως την είσοδο, είτε ανεβαίνοντας τα 999 σκαλοπάτια που σκαρφαλώνουν τον βράχο, μια διαδρομή που οι ντόπιοι συνδέουν παραδοσιακά με τη θρυλική φράση πως όποιος τα μετρήσει θα βρει διαφορετικό αριθμό κάθε φορά. Το ωράριο λειτουργίας αλλάζει ανάλογα με την εποχή, με το θερινό πρόγραμμα να ξεκινά συνήθως στις 08:00 το πρωί και να επεκτείνεται έως αργά το απόγευμα τους μήνες αιχμής, αξίζει όμως πάντα μια τηλεφωνική επιβεβαίωση πριν την επίσκεψη, καθώς ενδέχεται να υπάρξουν τροποποιήσεις.
Μπούρτζι: το κάστρο που έγινε φάρος, ξενοδοχείο και σήμερα και πάλι μέρος όπου τρως
Κατεβαίνοντας την οπτική γωνία προς τη θάλασσα, εμφανίζεται το πιο φωτογραφημένο σύμβολο του Ναυπλίου: το Μπούρτζι. Χτισμένο το 1471 πάνω στο μικρό νησάκι των Αγίων Θεοδώρων, μόλις 400 μέτρα από τον μόλο, σχεδιάστηκε από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Antonio Gambello με έναν συγκεκριμένο στόχο: Να κλείνει, μαζί με μια αλυσίδα που εκτεινόταν ως την Ακροναυπλία, την είσοδο του λιμανιού σε κάθε ανεπιθύμητο πλοίο.
Η αεροφωτογραφία αποκαλύπτει κάτι που στο επίπεδο της θάλασσας δυσκολεύεσαι να συλλάβεις: Το σχήμα του οχυρού αγκαλιάζει σχεδόν απόλυτα τη γραμμή του βράχου στον οποίο στηρίζεται, σαν να μεγάλωσε μαζί του και όχι πάνω του. Το όνομα «Μπούρτζι», προερχόμενο από τουρκοαραβική ρίζα που σημαίνει «νησί-φρούριο», αντικατέστησε σταδιακά την παλαιότερη ονομασία «Passage» που του είχαν δώσει οι Ευρωπαίοι περιηγητές.
Η ιστορία του οχυρού μετά την απελευθέρωση πήρε μια απρόσμενη τροπή. Για ένα διάστημα λειτούργησε ως κατοικία των δημίων που εκτελούσαν τους θανατοποινίτες του Παλαμηδίου, προτού μετατραπεί στη δεκαετία του 1930 σε πολυτελές ξενοδοχείο, σκηνικό που χρησιμοποιήθηκε αργότερα και σε ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές. Μετά από εκτεταμένη αποκατάσταση, το Μπούρτζι μπήκε πρόσφατα σε μια νέα φάση. Μέσα στο ίδιο το οχυρό λειτουργεί πλέον καθημερινά κατάστημα εστίασης με υπηρεσίες café, μπαρ και εστιατορίου από τις 09:00 το πρωί έως τα μεσάνυχτα, προσφέροντας ίσως τη μοναδική εμπειρία να γευματίζεις μέσα σε προμαχώνα του 15ου αιώνα, με θέα τον κόλπο να ανοίγεται ολόγυρα. Η πρόσβαση γίνεται αποκλειστικά με μικρό σκάφος που αναχωρεί από τον μόλο, έναντι αντιτίμου.
Η πόλη κάτω από τα τείχη της Ακροναυπλίας
Ανάμεσα στα δύο οχυρά απλώνεται η ίδια η πόλη, χτισμένη σε μια στενή χερσόνησο που κάποτε αποτελούσε τον αρχικό πυρήνα κατοίκησης, την Ακροναυπλία. Η περιοχή αυτή, χωρισμένη ιστορικά στο Ρωμέικο και το Φράγκικο κάστρο, λειτούργησε ως ακρόπολη της πόλης από τη μυκηναϊκή περίοδο έως τη βυζαντινή κυριαρχία του Θεόδωρου Σγουρού, και έπειτα κάτω από Φράγκους, Ενετούς και Οθωμανούς.
Όταν η κάμερα κατεβαίνει πάνω από τα κεραμίδια της παλιάς πόλης, αποκαλύπτεται μια αρχιτεκτονική στρωματογραφία: νεοκλασικά κτίρια του 19ου αιώνα, χτισμένα όταν το Ναύπλιο έγινε για πρώτη φορά πρωτεύουσα του ελεύθερου ελληνικού κράτους μεταξύ 1828 και 1833, στέκουν δίπλα σε βενετσιάνικα σπίτια με τα χαρακτηριστικά τους μπαλκόνια. Στους πρόποδες της Ακροναυπλίας διατηρείται ο Ψαρομαχαλάς, η παλαιότερη συνοικία της πόλης, που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα και πήρε το όνομά της από τους ψαράδες που κατοικούσαν εκεί, μια από τις ελάχιστες περιοχές όπου, κατά τη δεύτερη περίοδο της Τουρκοκρατίας, επιτρεπόταν να ζουν Έλληνες.
Στο κέντρο αυτού του ιστού δεσπόζει το ιστορικό Ρολόι, ένα από τα σημεία αναφοράς που κάθε επισκέπτης αναγνωρίζει, και η πλατεία Συντάγματος, που μοιράζεται το όνομα με την αντίστοιχη πλατεία της Αθήνας χωρίς να μοιράζεται την κλίμακά της. Από ψηλά, η αρμονία ανάμεσα στο δομημένο περιβάλλον και το θαλάσσιο μέτωπο γίνεται εμφανής με έναν τρόπο που εξηγεί γιατί τμήμα της πόλης έχει χαρακτηριστεί νομοθετικά ως παραδοσιακός οικισμός, μια προστασία που απαγορεύει κάθε αλλοίωση χωρίς έγκριση της αρχαιολογικής υπηρεσίας.
Τι να κάνετε στο Ναύπλιο πέρα από τα δύο εμβληματικά κάστρα
Η οπτική αφήγηση του βίντεο εστιάζει στις οχυρώσεις, όμως το Ναύπλιο που περπατιέται έχει περισσότερα στρώματα. Η πεζοπορία γύρω από το Παλαμήδι και την Ακροναυπλία προσφέρει διαφορετική προοπτική σε σχέση με την αεροφωτογραφία, με μονοπάτια που ξετυλίγονται ανάμεσα σε βράχο και θάλασσα. Οι λάτρεις των θαλάσσιων σπορ βρίσκουν στα γύρω νερά ευκαιρίες για ιστιοπλοΐα, καγιάκ και καταδύσεις, ενώ μια βόλτα με ποδήλατο κατά μήκος της παραλίας ή μέσα στα σοκάκια της παλιάς πόλης προσφέρει μια πιο αργή, πιο λεπτομερή ανάγνωση του τόπου.
Το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης, στεγασμένο σε διώροφο κτίριο, καλύπτει περιόδους από τη νεολιθική εποχή έως την ύστερη αρχαιότητα, με ευρήματα από το σπήλαιο του Φράχθι και τη μυκηναϊκή συλλογή να ξεχωρίζουν, ανάμεσά τους η περίφημη μυκηναϊκή πανοπλία από τα Δενδρά. Λίγα βήματα πιο πέρα, το μουσείο κομπολογιού, που λειτουργεί από το 1998, προσφέρει μια αναπάντεχη, πιο προσωπική ματιά στην καθημερινή κουλτούρα του τόπου.
Το καλοκαίρι, οι θερινές νύχτες στο Μπούρτζι γίνονται συχνά σκηνικό πολιτιστικών εκδηλώσεων, ενώ η περιοχή φιλοξενεί διεθνείς ορχήστρες και σολίστ στο πλαίσιο μουσικών βραδιών που οργανώνονται σε διάφορα σημεία της πόλης. Όσοι αναζητούν τη γαστρονομική πλευρά του Ναυπλίου θα τη βρουν στα στενά της παλιάς πόλης, όπου παραδοσιακές ταβέρνες σερβίρουν φρέσκο ψάρι και θαλασσινά μέσα σε αυλές με κληματαριές, λίγα μέτρα από το σημείο που η κάμερα αποτυπώνει το πιο φωτογενές θαλάσσιο μέτωπο της Πελοποννήσου.
Σήμερα ο ευρύτερος δήμος Ναυπλιέων ξεπερνά τους 32.000 κατοίκους, καθιστώντας την πόλη τη δεύτερη μεγαλύτερη της Αργολίδας μετά το Άργος, ενώ το ιστορικό κέντρο διατηρεί έναν πληθυσμό σαφώς μικρότερο, γύρω στις 14.000 ψυχές, αριθμός που εξηγεί εν μέρει γιατί η κλίμακα της παλιάς πόλης παραμένει τόσο ανθρώπινη και προσιτή στον περπατημένο τουρισμό.
Όποιος δει πρώτα το Ναύπλιο από ψηλά, μέσα από μια οπτική γωνία πτήσης πάνω από τείχη και κόλπο, δυσκολεύεται έπειτα να το περπατήσει χωρίς να αναγνωρίζει τη λογική πίσω από κάθε γωνία του. Γιατί ο δρόμος στρίβει εκεί που στρίβει, γιατί το κάστρο βλέπει προς εκείνο το σημείο της θάλασσας. Η πρόταση είναι απλή: Μια επίσκεψη στο Παλαμήδι το πρωί, με την ανηφόρα ακόμα δροσερή, ακολουθούμενη από ένα απογευματινό πέρασμα με σκάφος στο Μπούρτζι, κλείνει τον κύκλο ανάμεσα στους δύο πόλους που όρισαν για αιώνες την τύχη αυτής της γωνιάς του Αργολικού κόλπου.
Hello, my name is 21century. I'm a 50 year old self-employed in Peloponnisos island.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου