ΘΥΜΙΖΕΙ κυκλαδίτικο χωριό μέσα στα βουνά: Το λευκό χωριό της Πελοποννήσου στα 840 μέτρα

 Σαν να πήρε κάποιος ένα λευκό νησιώτικο χωριό και να το τοποθέτησε μέσα στα βουνά της Πελοποννήσου.

Αυτή είναι η πρώτη εικόνα που δίνει η Καστάνιτσα, ένα από τα πιο ιδιαίτερα χωριά της Αρκαδίας, χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 840 μέτρων στις πλαγιές του Πάρνωνα.

Ασβεστωμένα πέτρινα σπίτια, στέγες από σχιστόλιθο, λουλουδιασμένες αυλές και πυκνά καστανοδάση δημιουργούν ένα σκηνικό εντελώς διαφορετικό από ό,τι περιμένει κανείς σε ένα ορεινό χωριό.

Ένα από τα αρχαιότερα χωριά της Τσακωνιάς

Η Καστάνιτσα ανήκει στην ιστορική περιοχή της Τσακωνιάς και αποτελεί έναν από τους παλαιότερους οικισμούς της.

Η πρώτη γνωστή γραπτή αναφορά στο χωριό χρονολογείται από το 1293.

Η περιοχή είναι στενά συνδεδεμένη και με την τσακώνικη γλώσσα, η οποία έχει δωρικές ρίζες και αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα γλωσσικά κατάλοιπα της Ελλάδας.

Το παλιότερο τσακώνικο όνομα του χωριού ήταν Γουστένιτσα.

Λευκά σπίτια ανάμεσα σε δύο ρεματιές

Ο οικισμός είναι χτισμένος πάνω σε έναν στενόμακρο λόφο, ανάμεσα σε δύο ρεματιές.

Η αρχιτεκτονική του είναι από τα στοιχεία που τον κάνουν αμέσως αναγνωρίσιμο.

Τα περισσότερα σπίτια είναι πέτρινα και ασβεστωμένα, με έντονα χρωματισμένα παράθυρα και πόρτες, ενώ οι στέγες είναι κατασκευασμένες από τοπικό σχιστόλιθο.

Αρκετές κατοικίες είναι τριώροφα πυργόσπιτα ηλικίας άνω των 300 ετών.

Γιατί όλα είναι τόσο λευκά

Το λευκό χρώμα δεν είναι τυχαίο.

Η Καστάνιτσα ήταν παλαιότερα γνωστή για την παραγωγή ασβέστη και η χρήση του πέρασε σταδιακά στην αρχιτεκτονική ταυτότητα του χωριού.

Έτσι δημιουργήθηκε αυτή η ασυνήθιστη εικόνα ενός κατάλευκου ορεινού οικισμού μέσα στα πράσινα δάση.

Από το 1967 η Καστάνιτσα έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος οικισμός λόγω του ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού και φυσικού της χαρακτήρα.

Περίπου 250 σπίτια και δεκάδες ξωκλήσια

Το χωριό διαθέτει περίπου 250 σπίτια, ενώ σε κάθε γωνιά υπάρχουν μικρά δείγματα της μακράς ιστορίας του.

Στο κέντρο δεσπόζει ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, που χτίστηκε το 1780 και διαθέτει εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο.

Ο Άγιος Νικόλαος θεωρείται από τις παλαιότερες εκκλησίες του οικισμού.

Γύρω από την Καστάνιτσα υπάρχουν επίσης πολλά ξωκλήσια, με παλαιότερα από αυτά να ανάγονται στους ύστερους μεσαιωνικούς χρόνους.

Ο παλιός Πύργος του Καψαμπέλη

Στην κορυφή του λόφου πάνω από το χωριό σώζονται τα κατάλοιπα ενός βυζαντινού πύργου.

Το οχυρό είχε χτιστεί κατά τον 14ο αιώνα για τον έλεγχο της διαδρομής που συνέδεε την Αργολίδα με τη Λακωνία.

Αργότερα συντηρήθηκε με έξοδα του τοπικού οπλαρχηγού Καψαμπέλη και έγινε γνωστό ως «Πύργος του Καψαμπέλη».

Το μεγαλύτερο μέρος του καταστράφηκε στα χρόνια του Εμφυλίου.

Η θέα από ψηλά

Η ανάβαση προς τον πύργο γίνεται από πλακόστρωτο μονοπάτι.

Από εκεί ανοίγεται μία από τις ομορφότερες εικόνες της περιοχής.

Ολόκληρη η Καστάνιτσα απλώνεται χαμηλότερα, ενώ στο βάθος διακρίνονται οι δασωμένες πλαγιές του Πάρνωνα και, όταν η ατμόσφαιρα το επιτρέπει, ακόμη και ο Αργολικός κόλπος.

Ένας παράδεισος για πεζοπορία

Η περιοχή γύρω από το χωριό διαθέτει πολλά παλιά μονοπάτια.

Μερικά είναι σύντομα και εύκολα, κατάλληλα ακόμη και για χαλαρούς περιπάτους, ενώ άλλα απαιτούν περισσότερη αντοχή.

Μία απλή διαδρομή ξεκινά από την πλατεία και κατεβαίνει προς το ρέμα της Μπαρκούς, περνώντας από την Παναγία της Μπαρκούς και την πηγή της Μάνας.

Μία άλλη επιλογή είναι το παλιό μονοπάτι του Αγίου Δημητρίου, μέσα σε πυκνή σκιά και βλάστηση.

Η μεγάλη διαδρομή μέχρι τον Πραστό

Πιο απαιτητικό είναι το ιστορικό μονοπάτι που ενώνει την Καστάνιτσα με τον Πραστό.

Για αιώνες αποτελούσε βασική οδό επικοινωνίας μεταξύ των δύο τσακωνοχωρίων.

Η διαδρομή περνά μέσα από καστανεώνες, δάση με έλατα και κέδρα, παλιούς νερόμυλους, αγροικίες και το φαράγγι της Μαζιάς.

Στη διαδρομή συναντά κανείς και τη Μονή Κοντολινάς.

Η πεζοπορία μέχρι τον Πραστό χρειάζεται περίπου 2 έως 2,5 ώρες, ανάλογα με τον ρυθμό και τις συνθήκες.

Τα καστανοδάση που έδωσαν το όνομα στο χωριό

Γύρω από την Καστάνιτσα απλώνεται ένας μεγάλος καστανεώνας.

Η καλλιέργεια της καστανιάς αποτελεί εδώ και αιώνες βασικό κομμάτι της τοπικής οικονομίας και ταυτότητας.

Το χωριό είναι γνωστό για την παραγωγή κάστανου και ιδιαίτερα για την τοπική ποικιλία «μαρόνια», η οποία θεωρείται ιδιαίτερα ποιοτική.

Η περίφημη Γιορτή του Κάστανου

Η στενή σχέση του τόπου με το προϊόν κορυφώνεται κάθε φθινόπωρο με τη Γιορτή του Κάστανου.

Ο θεσμός ξεκίνησε το 1983 και έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο γνωστά φθινοπωρινά γεγονότα της Αρκαδίας.

Το χωριό γεμίζει επισκέπτες που έρχονται για κάστανα, τοπικές γεύσεις και βόλτες στα δάση, όταν οι πλαγιές του Πάρνωνα έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν χρώμα.

Το «νησιώτικο» χωριό του Πάρνωνα

Η Καστάνιτσα δύσκολα μπερδεύεται με άλλο ορεινό χωριό.

Τα λευκά σπίτια θυμίζουν Αιγαίο, οι σχιστολιθικές στέγες παραπέμπουν στην ορεινή παράδοση και τα καστανοδάση αποκαλύπτουν τον πραγματικό χαρακτήρα του τόπου.

Ένα χωριό με ιστορία αιώνων, δική του γλώσσα, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και μονοπάτια που χάνονται μέσα στον Πάρνωνα.

Και ίσως αυτός ο απρόσμενος συνδυασμός να είναι ακριβώς ο λόγος που η Καστάνιτσα θεωρείται ένα από τα πιο ξεχωριστά χωριά ολόκληρης της Πελοποννήσου.

Πλακόστρωτα δρομάκια στην Καστάνιτσα/Photo: Πολιτιστικός Σύλλογος Καστάνιτσας

O ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο κέντρο της Καστάνιτσας. Photo: Πολιτιστικός Σύλλογος Καστάνιτσας

Στην κορυφή του λόφου πάνω από το χωριό διατηρούνται ερείπια ενός Βυζαντινού Πύργου του 14ου αιώνα, από όπου η θέα είναι μαγευτική. Photo: Shutterstock

Το ορεινό τοπίο του Πάρνωνα προσφέρεται για περιπλανήσεις μέσα στη φύση. Photo: Shutterstock